26 lutego 2025 roku weszły w życie istotne zmiany w tzw. polskiej ustawie sankcyjnej, mające na celu uszczelnienie systemu sankcji oraz przeciwdziałanie obchodzeniu restrykcji nałożonych na Rosję i Białoruś. Nowelizacja wprowadza nowe obowiązki dla eksporterów i importerów, które wymagają szczególnej uwagi przedsiębiorców zaangażowanych w handel międzynarodowy.
Ustawą z dnia 9 stycznia 2025 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach w zakresie przeciwdziałania wspieraniu agresji na Ukrainę oraz służących ochronie bezpieczeństwa narodowego, ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej oraz ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu wprowadzone zostały art. 14a–14d. Przepisy te weszły w życie w ostatnich dniach, bo w dniu 26 lutego 2025 r. i mają być jednym z elementów kompleksowego uszczelnienia systemu sankcyjnego wobec Rosji i Białorusi.
Wprowadzenie nowych przepisów niesie ze sobą istotne zmiany dla przedsiębiorców, które powinni uwzględnić przy wykonywanej przez nich działalności. W szczególności biorąc pod uwagę, że takie oświadczenia ma być składanie obligatoryjnie, pod rygorem odpowiedzialności karnej.
Po pierwsze nowy obowiązek dotyczy przedsiębiorców wywożących towary objęte sankcjami do państw, co do których istnieje ryzyko, że biorą udział w obchodzeniu sankcji lub przewożą towary w tranzycie przez Rosję lub Białoruś. Zobowiązani oni będą do dołączenia do zgłoszenia celnego specjalnego oświadczenia. Co do treści takiego oświadczenia to ustawa wprost wskazuje jakie elementy powinno ono zawierać i są to:
- Oświadczenie, że tranzyt przez terytorium Federacji Rosyjskiej lub Białorusi stanowi jedynie część trasy przewozu towarów, przy czym początek i koniec tej trasy znajduje się poza terytorium Federacji Rosyjskiej i Białorusi,
- Oświadczenie, że w trakcie przewozu w procedurze tranzytu towarów przez terytorium Federacji Rosyjskiej lub Białorusi towary nie będą podlegały odsprzedaży, przetwarzaniu, składowaniu i usługom świadczonym przez podmioty objęte środkami ograniczającymi Unii Europejskiej ustanowionymi w związku z agresją Federacji Rosyjskiej na Ukrainę,
- Oświadczenie, że miejscem końcowego przeznaczenia towarów jest państwo trzecie inne niż Federacja Rosyjska lub Białoruś.
Przedsiębiorca zobowiązany jest również do wskazania w takim oświadczeniu danych użytkownika końcowego towarów. Kolejnym istotnym wymogiem takiego oświadczenia jest zawarcie w nim klauzuli dotyczącej świadomości zagrożenia odpowiedzialnością karną za złożenie fałszywego oświadczenia.
W przypadku stwierdzenia naruszeń przepisów sankcyjnych naczelnik właściwego urzędu celno-skarbowego, będzie uprawniony do zajęcia towaru i wystąpienia o orzeczenie jego przepadku na rzecz Skarbu Państwa.
Po drugie, naczelnik urzędu celno-skarbowego może zażądać od przedsiębiorcy przedłożenia oświadczenia producenta towarów, że podjął działania w celu określenia czy towary będą używane przez użytkowników końcowych w sposób zgodny z warunkami przewidzianymi w przepisach Unii Europejskiej i może te działania udokumentować. Możliwe jest to w sytuacji, w której wyniki analizy ryzyka przeprowadzonej przez organ Krajowej Administracji Skarbowej wskazują na wysokie ryzyko obejścia środków ograniczających Unii Europejskiej ustanowionych w związku z agresją Federacji Rosyjskiej na Ukrainę przez:
- wywóz towarów do państw, co do których istnieje ryzyko, że biorą udział w obchodzeniu środków ograniczających lub
- przewóz w procedurze tranzytu przez terytorium Federacji Rosyjskiej lub Białorusi.
Trzecią istotna w zakresie opisywanych zmian kwestią jest możliwa kara za nieprzedstawienie naczelnikowi urzędu celno-skarbowego dokumentu potwierdzającego dokonanie odprawy celnej towarów z państwa przeznaczenia w terminie 45 dni od dnia wyprowadzenia towarów poza obszar celny Unii Europejskiej. Ustawa dopuszcza w takim wypadku karę pieniężną, nakładana przez naczelnika urzędu celno-skarbowego, w wysokości do 500 000 zł.
Przedsiębiorcy powinni dokładnie zapoznać się z nowymi regulacjami i dostosować swoje procedury wewnętrzne, aby uniknąć potencjalnych sankcji oraz zapewnić zgodność z obowiązującymi przepisami. Wprowadzenie odpowiednich mechanizmów kontrolnych oraz szkolenie personelu w zakresie nowych obowiązków może pomóc w minimalizacji ryzyka naruszeń i związanych z tym konsekwencji prawnych.
W przypadku zainteresowania tematem przedstawionym w artykule, prosimy o kontakt na: kancelaria@cddlegal.pl
