W dniu 23 października 2025 r. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wydał istotny dla zagadnienia skarg turystów na niedogodności podczas wyjazdów wyrok w sprawie C-469/24 (“Tuleka”). Spór, który doprowadził do wydania tego orzeczenia, dotyczy pobytu dwojga Polaków w pięciogwiazdkowym hotelu w Albanii, gdzie zamiast oczekiwanych udogodnień turyści zastali rozbiórkę basenów, hałas i pył z placu budowy oraz ograniczenia w dostępie do wyżywienia. Sąd Rejonowy w Rzeszowie, rozpoznając roszczenia podróżnych wobec organizatora wyjazdu, powziął wątpliwości co do wykładni Dyrektywy 2015/2302 w sprawie imprez turystycznych i zwrócił się do TSUE z kilkoma pytaniami prejudycjalnymi.
Stan faktyczny
Pierwszego dnia pobytu w Albanii polskich turystów (powodów w postępowaniu głównym) obudził hałas prac rozbiórkowych dwóch hotelowych basenów. Prace rozbiórkowe trwały od pierwszego do czwartego dnia ich pobytu w godz. 7.30–19.30. Roboty odbywały się na polecenie władz albańskich, w obecności mediów i policji. Wskutek prac dokonano rozbiórki basenów, nadmorskiej promenady, wybrukowanego nadbrzeża z zejściem do morza oraz nadbrzeżnej infrastruktury. Ponadto, w trakcie pobytu powodowie, aby uzyskać posiłek, oczekiwali w długich kolejkach oraz byli zmuszeni przychodzić na początku wyznaczonej pory z uwagi na niewielką ilość serwowanych posiłków. W dodatku w ostatnich trzech dniach pobytu rozpoczęto dobudowywanie piątego piętra budynku hotelowego. Potrzebne do tych prac materiały budowlane były wożone windami, z których korzystali goście hotelowi.
W następstwie nieudanego wyjazdu podróżni wezwali jego organizatora (pozwanego w postępowaniu głównym) do zapłaty kwoty 22 696 złotych, na którą składała się kwota 8969 złotych tytułem odszkodowania za niewykonanie umowy z winy pozwanego oraz kwota 14 000 złotych tytułem zadośćuczynienia. Pozwany nie zgodził się na zapłacenie tej kwoty. Organizator wyjazdu uważa, że rozpatrywane prace rozbiórkowe były konsekwencją decyzji władz albańskich, której musiał się podporządkować, przez co znalazł się w nieuniknionych i nadzwyczajnych okolicznościach zwalniających go z obowiązku wypłaty powodom odszkodowania i zadośćuczynienia.
Pytania prejudycjalne
Rozpatrując sprawę, Sąd Rejonowy w Rzeszowie zauważył problem dotyczący kolizji między unijnymi zasadami odpowiedzialności organizatora a regulacjami krajowymi. Sąd krajowy miał również wątpliwości co do zakresu roszczeń przysługujących podróżnemu. Pytania zadane Trybunałowi Sprawiedliwości miały m.in. wyjaśnić, w jaki sposób oceniać sytuacje, w których umowa dotycząca imprezy turystycznej zostaje wykonana, ale w sposób tak daleki od jej postanowień, że traci dla uczestnika swój podstawowy cel.
W pierwszej kolejności sąd zapytał TSUE, czy państwo członkowskie może zaostrzyć unijny model odpowiedzialności organizatora, wprowadzając wymóg wykazania winy osoby trzeciej, która (według organizatora) odpowiada za niezgodność świadczenia. Dyrektywa 2015/2302 takiego warunku nie przewiduje, wskazując jedynie, że organizator może uwolnić się od odpowiedzialności, jeśli niezgodność wynika z działania osoby niezwiązanej z usługą turystyczną i jednocześnie była ona nieunikniona lub niemożliwa do przewidzenia.
Drugie zagadnienie dotyczyło zakresu prawa do zwrotu ceny. Polski sąd zapytał TSUE, czy pełny zwrot jest możliwy wyłącznie w przypadku całkowitego niewykonania usługi, czy też może zostać przyznany, gdy usługa została wykonana częściowo, lecz jej jakość jest tak niska, że utracony zostaje cel całej imprezy. Inne z pytań prejudycjalnych zmierzało do wyjaśnienia, czy decyzja władzy publicznej, taka jak nakaz rozbiórki hotelu, może stanowić „nieuniknioną i nadzwyczajną okoliczność” w rozumieniu Dyrektywy.
Ocena Trybunału
W wyroku C-469/24 Trybunał Sprawiedliwości stwierdził, że jeżeli niezgodności są na tyle poważne, że impreza turystyczna obiektywnie traci sens dla klienta, podróżny może domagać się zwrotu pełnej ceny, nawet jeśli pewne elementy świadczenia zostały zrealizowane. Nawet jeśli podróżny skorzystał z części usług świadczonych przez organizatora turystyki, to odpowiednia obniżka ceny, która mu przysługuje w przypadku niezgodności tych usług, może odpowiadać zwrotowi całości ceny danej imprezy turystycznej, jeżeli niezgodność ta jest na tyle rażąca, że zważywszy na cel tej imprezy turystycznej, nie leży już ona obiektywnie w interesie tego podróżnego. Trybunał zaznaczył jednocześnie, że to do sądu krajowego będzie należało dokonanie oceny, w świetle wszystkich okoliczności sprawy, czy taka sytuacja miała miejsce.
W kwestii relacji między przepisami Dyrektywy 2015/2302 a prawem krajowym TSUE stwierdził, że państwa członkowskie nie mogą nakładać dodatkowych przesłanek zwolnienia z odpowiedzialności organizatora ponad te, które wynikają z art. 14 ust. 3 Dyrektywy. Podróżnemu nie przysługuje rekompensata, jeżeli organizator udowodni, że niewykonanie lub nienależyte wykonanie usług turystycznych można przypisać osobie trzeciej i że było ono nieprzewidywalne lub nieuniknione. Zgodnie z Dyrektywą możliwość uwolnienia się od odpowiedzialności wobec podróżnego nie jest uzależniona od ewentualnego zawinionego działania tej osoby trzeciej. W związku z tym Dyrektywa 2015/2302 stoi na przeszkodzie ustawodawstwu polskiemu, które wymaga od organizatora turystyki wykazania takiej winy.
Ponadto, Trybunał uznał, że sytuacje wynikające z przyjęcia aktów władzy publicznej, takie jak rozbiórka obiektu infrastruktury turystycznej w wykonaniu decyzji organu publicznego, nie wchodzą w zakres pojęcia „nieuniknionych i nadzwyczajnych okoliczności” w rozumieniu tego przepisu, jeżeli akty te zostały przyjęte w następstwie postępowania, które umożliwiło zainteresowanym, takim jak dany organizator turystyki lub jego ewentualni dostawcy usług turystycznych, zapoznanie się z nimi w odpowiednim czasie przed ich wykonaniem. Jednocześnie, do sądu krajowego należy ustalenie czy organizator turystyki lub zarządca obiektu infrastruktury turystycznej byli poinformowani o postępowaniu, które doprowadziło do wydania decyzji o rozbiórce, lub czy zostali poinformowani o treści tej decyzji przed jej wykonaniem. Jeśli taki udział lub takie poinformowanie miały miejsce, rozbiórka danego obiektu infrastruktury nie może zostać uznana za nieprzewidywalną, a organizator nie jest zwolniony z obowiązku rekompensaty wobec podróżnych.
Dodatkowo, Trybunał wyjaśnił, że prawo do odpowiedniej obniżki ceny za każdy okres, w którym występowała niezgodność, i prawo do rekompensaty za wszelkie doznane w wyniku niezgodności szkody mają na celu przywrócenie równowagi kontraktowej między organizatorami turystyki a podróżnymi, a nie karanie tych organizatorów.
Wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 23 października 2025 r. w sprawie C-469/24 z pewnością będzie stanowił istotny punkt odniesienia w wielu postępowaniach dotyczących odpowiedzialności organizatorów imprez turystycznych.
W przypadku zainteresowania tematem przedstawionym w artykule, prosimy o kontakt na: kancelaria@cddlegal.pl.
Autor: Kaja Stelmaszewska
