W maju 2025 roku polski parlament przyjął ustawę „o zmianie niektórych ustaw w celu deregulacji prawa gospodarczego i administracyjnego oraz doskonalenia zasad opracowywania prawa gospodarczego” (Dz.U. 2025 poz. 769), której celem jest wyraźne uproszczenie prowadzenia działalności gospodarczej oraz ograniczenie zbędnej biurokracji. Nowe przepisy, obejmujące aż trzydzieści ustaw i ponad czterdzieści zmian, weszły w życie od 13 lipca 2025 roku, choć część rozwiązań (jak m.in. w postępowaniach odwoławczych przed Krajową Izbą Odwoławczą) przewidziano dopiero na 1 stycznia 2026 roku.
Jedną z kluczowych nowości jest radykalne skrócenie maksymalnego czasu kontroli mikroprzedsiębiorców — z dwunastu do sześciu dni — co ma wyraźnie ograniczyć obciążenia kontrolowanej strony, a także wprowadzenie obowiązku przekazania przez organ wcześniej listy dokumentów oraz kategorii ryzyka przed rozpoczęciem kontroli. Przedsiębiorcy zyskają również możliwość wniesienia sprzeciwu wobec czynności kontrolnych, co zwiększy kontrolę nad procesem i poprawi relacje z organami państwowymi.
Kompleksowe uproszczenia obejmują również możliwość prowadzenia postępowań odwoławczych (w szczególności w KIO) drogą elektroniczną, co ma sprzyjać szybszym i bardziej dostępnym procedurom dla firm całego kraju.
Ustawa upraszcza również podstawy formalne działalności rzemieślników, umożliwiając wykonywanie działalności rzemieślniczej w ramach spółki cywilnej lub spółki kapitałowej, co znosi bariery, które dotychczas utrudniały rozwój tego sektora.
W Kodeksie postępowania administracyjnego dodano m.in. przepis regulujący sytuację doręczeń korespondencji — uznawanych za skuteczne także w przypadku braku możliwości ustalenia adresu, jako formę zapobiegania blokowaniu postępowań przez brak odbioru korespondencji.
Przyjęto również zmiany w Kodeksie cywilnym, między innymi w zakresie leasingu — wystarczy zachowanie formy dokumentowej, a niespełnienie warunków umowy pozwala na natychmiastowe jej wypowiedzenie po bezskutecznym upomnieniu, co powinno zwiększyć bezpieczeństwo transakcji.
Obszerny pakiet regulacyjny obejmuje też lepsze ujednolicenie identyfikatorów podatkowych — przesuwając odpowiedzialność za aktualizację adresu z obywatela na urząd składający deklarację — oraz uproszczenia przepisów dotyczących składek społecznych dla przedsiębiorców, umożliwiające korzystanie z preferencyjnych stawek przez dłuższy okres.
Deregulacja dotyka także prawa bankowego — upraszcza prowadzenie rachunków wspólnych, a także likwiduje obowiązek przedkładania w urzędach pełnomocnictwa lub prokury, jeżeli wynikają one z CEIDG czy KRS. Wprowadza się również liczne uproszczenia w przepisach o działaniach inspekcyjnych Straży Granicznej i Państwowej Inspekcji Pracy, ograniczając liczbę form i wyjątków.
Wydłużono vacatio legis zmian podatkowych, przyspieszono wypłatę zasiłków pogrzebowych, uproszczono aplikację mObywatel oraz zniesiono wymóg pozwolenia na budowę małych obiektów — co wyraża filozofię zmiany dotychczasowego modelu funkcjonowania prawa, ukierunkowanego na obywatela i przedsiębiorcę.
Ustawa z dnia 21 maja 2025 roku stanowi głęboki reset relacji administracja–biznes — poprzez skrócenie procedur, zmniejszenie formalności i uproszczenie procesu ustawodawczego (m.in. obowiązek trzyletniego przeglądu programów regulacyjnych), w założeniu mając promowanie konkurencyjności, inwestycji i wzrostu gospodarczego. To krok w kierunku cywilizacyjnej zmiany sposobu stanowienia i wdrażania prawa gospodarczego — z biurokratyczno‑obywatelskiego na proaktywno‑upraszczający.
Autor: Grzegorz Telakowski
W przypadku zainteresowania tematem przedstawionym w artykule, prosimy o kontakt na: kancelaria@cddlegal.pl
