Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej po raz kolejny opowiedział się po stronie konsumentów. Tym razem chodziło o kwestię obciążania konsumenta kosztami procesu z powództwa banku o zwrot kapitału kredytu po unieważnieniu umowy kredytu.
Sprawa rozpatrywana przez TSUE dotyczyła kredytu frankowego zaciągniętego w 2008 r. w Banku Millennium. Umowa kredytu indeksowanego do CHF została prawomocnie unieważniona w 2022 r. z powodu stosowania przez bank nieuczciwych mechanizmów przeliczeniowych. Bank musiał zwrócić część rat, a kredytobiorca nie poniósł wtedy żadnych kosztów.
Sytuacja zmieniła się po wniesieniu przez bank kontrpozwu. Bank zażądał zwrotu całego wypłaconego kapitału w kwocie 640 000 zł, odsetek ustawowych za opóźnienie oraz 42 800 zł tytułem kosztów procesu. Sąd, dostrzegając nierówność stron, skierował pytanie prejudycjalne do TSUE (sygn. XXVIII C 23166/22).
W wyroku z dnia 27 listopada 2025 r. w sprawie o sygn. akt C-746/24 Trybunał Sprawiedliwości UE jednoznacznie zakwestionował możliwość obciążania konsumenta kosztami kontrpowództwa banku, wyższymi niż te, które poniósłby jako powód w sprawie o unieważnienie umowy kredytu frankowego:
TSUE orzekł, że: „art. 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1 dyrektywy 93/13 w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich w związku z zasadą skuteczności należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie uregulowaniom krajowym pozwalającym na obciążenie konsumenta – występującego w charakterze pozwanego, który przegrał sprawę w ramach powództwa o zwrot pożyczonego kapitału, wytoczonego przez przedsiębiorcę w następstwie stwierdzenia nieważności umowy kredytu ze względu na nieuczciwy charakter zawartych w niej warunków – kosztami postępowania, włącznie z opłatami sądowymi, które z powodu zróżnicowania wprowadzonego przez te uregulowania przy obliczaniu kwoty tych w zależności od tego, czy powód ma status konsumenta, znacznie przewyższają koszty, jakie powinien był ponieść ten konsument, gdyby przegrał sprawę w ramach wytoczonego przez niego powództwa o stwierdzenie nieuczciwego charakteru tych warunków i, w stosownym przypadku, o stwierdzenie nieważności tych warunków i umowy kredytu.”
W wyroku Trybunał stwierdził, że konsument nie powinien być zniechęcany do dochodzenia swoich praw przez ryzyko nadmiernych kosztów, więc przepisy krajowe prowadzące do takiej sytuacji są sprzeczne z zasadą skutecznej ochrony konsumenta.
W praktyce oznacza to, że sądy nie mogą obciążać konsumentów kosztami sądowymi w wysokościach, które stawiają ich w gorszej sytuacji niż gdyby to oni wytoczyli powództwo o nieważność umowy.
Powyższy wyrok jest nie tylko bardzo istotny dla konsumentów, ponieważ usuwa element niepewności i buduje jednolitą linię orzeczniczą w zakresie kosztów po unieważnieniu umowy, ale może również spowodować mniejszą liczbę pozwów banków o zwrot kapitału.
Autor: Julia Rola
W przypadku zainteresowania tematem przedstawionym w artykule, prosimy o kontakt na: kancelaria@cddlegal.pl
