Konsorcjum jest formą współpracy między firmami, która pozwala na realizację dużych projektów wymagających zasobów i kompetencji wykraczających poza możliwości pojedynczych przedsiębiorstw. Jest to szczególnie popularne w branżach takich jak budownictwo, inżynieria, technologia, badania i rozwój oraz w sektorze usług publicznych.
Konsorcjum to umowa między co najmniej dwoma podmiotami gospodarczymi, które decydują się na współpracę w celu realizacji wspólnego celu biznesowego. Na tej podstawie stają się one konsorcjantami. Każdy z uczestników konsorcjum pozostaje niezależnym podmiotem, ale wspólnie podejmują działania w zakresie określonego projektu lub zadania. Ponadto warto zwrócić uwagę na fakt, że konsorcja nie tworzą wspólnego majątku, a jedynie wnoszą określone dobra materialne lub oferowane przez siebie usługi.
Charakterystyka Konsorcjum.
Konsorcjum charakteryzuje się kilkoma kluczowymi cechami:
- Celowość: Konsorcjum jest tworzone w celu realizacji konkretnego projektu lub zadania, po którym najczęściej ulega rozwiązaniu.
- Współpraca: Uczestnicy konsorcjum współpracują, dzieląc się zasobami, wiedzą i ryzykiem związanym z projektem.
- Niezależność: Każdy uczestnik konsorcjum zachowuje swoją niezależność prawną i organizacyjną.
- Tymczasowość: Konsorcjum ma zazwyczaj charakter tymczasowy, trwając do momentu zakończenia realizacji projektu.
Kiedy opłaca się zawrzeć konsorcja oraz dlaczego?
Według art. 58 ustawy z dnia 11 września 2019 roku Prawo zamówień publicznych (Dz. U. 2019 poz. 2019), przedsiębiorcy mają możliwość wspólnego ubiegania się o realizację zamówienia publicznego, co często wiąże się z zakładaniem konsorcjum. W takim przypadku, wykonawcy wybierają spośród siebie pełnomocnika, który reprezentuje wszystkie podmioty i w ich imieniu zawiera umowę.
Takie podejście jest powszechnie stosowane przy dużych projektach infrastrukturalnych, takich jak budowa autostrad, oczyszczalni ścieków czy inwestycje energetyczne. Dzięki współpracy kilku firm w ramach konsorcjum, zwiększają się szanse na uzyskanie zamówienia publicznego. Zamawiającym może być nie tylko przedsiębiorca, ale również jednostka finansów publicznych.
Warto zaznaczyć, że konsorcjum jako takie nie podlega opodatkowaniu VAT. Każdy z wykonawców rozlicza się indywidualnie. Najczęściej wybierany jest lider konsorcjum, który jest odpowiedzialny za wystawienie faktur oraz rozliczenie się z pozostałymi wykonawcami, co potwierdza uzasadnienie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 04.06.2014 o sygn. akt I FSK 1012/13 w którym możemy przeczytać, że „Lider jako reprezentant Konsorcjum, wystawia klientowi zbiorcze faktury dokumentujące między innymi otrzymane zaliczki oraz realizację przez Konsorcjum poszczególnych etapów projektu (tzw. kamieni milowych)…”.
Powyższe potwierdza również stanowisko Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie wyrażone w interpretacji indywidualnej z 24 lutego 2010 roku, IPPP1/443-1316/09-5/AW, zgodnie z którą: „Konsorcjum nie jest spółką prawa handlowego ani spółką cywilną, nie ma własnej osobowości prawnej, nie jest odrębnym podmiotem gospodarczym, nie podlega rejestracji; nie posiada odrębnej nazwy i siedziby. Podmioty tworzące konsorcjum są niezależne w swoich działaniach niezwiązanych z konsorcjum, a w działaniach podejmowanych w ramach konsorcjum realizują wspólną politykę objętą porozumieniem.” Co udowadnia, iż Konsorcjum samo w sobie nie prowadzi działalności gospodarczej, zatem nie może podlegać pod podatek VAT, ponieważ nie spełnia jego ustawowej definicji.
Wzór umowy Konsorcjum.
Umowa konsorcjum jest umową nienazwaną, opierającą się na zasadzie swobody umów, dlatego, zwracając uwagę na fakt, iż brak jest ustawowego modelu umowy konsorcjum, należy podjąć próbę stworzenia zarysu konstrukcji takiej umowy. W tym wypadku można wspomagać się wyrokami Krajowej Izby Odwoławczej oraz wyrokami Zespołów Arbitrów Urzędu Zamówień Publicznych. Co prawda wyroki te odnoszą się wyłącznie do ustawy o zamówieniach publicznych, jednak nic nie stoi na przeszkodzie, aby główne założenia przełożyć do ogólnej umowy konsorcjum. Posiłkować można się również orzeczeniami sądów powszechnych oraz sądów administracyjnych.
Umowa konsorcjum podobnie jak każda inna umowa cywilnoprawna powinna zawierać:
- Strony Umowy: Dokładne dane identyfikacyjne wszystkich uczestników konsorcjum.
- Przedmiot Umowy: Szczegółowy opis projektu lub zadania, które ma być realizowane przez konsorcjum.
- Zakres Współpracy: Podział obowiązków i odpowiedzialności między uczestnikami.
- Zarządzanie Konsorcjum: Zasady zarządzania, w tym sposób podejmowania decyzji i wyznaczenia lidera konsorcjum.
- Finansowanie: Szczegóły dotyczące finansowania projektu, w tym wkłady poszczególnych uczestników i zasady podziału kosztów.
- Podział zysków i strat: Zasady podziału zysków oraz odpowiedzialności za ewentualne straty.
- Czas trwania: Okres obowiązywania umowy i zasady jej rozwiązania.
- Rozwiązywanie sporów: Procedury rozwiązywania sporów między uczestnikami.
- Klauzule poufności: Zasady dotyczące ochrony poufnych informacji wymienianych w ramach konsorcjum.
- Postanowienia końcowe: Inne istotne postanowienia, które mogą być specyficzne dla danego konsorcjum.
Podsumowanie.
Konsorcjum jest efektywną formą współpracy między przedsiębiorstwami, umożliwiającą realizację dużych i skomplikowanych projektów. Przynosi korzyści w postaci dzielenia się zasobami, dywersyfikacji ryzyka oraz uzyskania lepszych warunków handlowych. Kluczowe jest jednak, aby umowa konsorcjum była precyzyjna i szczegółowa, określając wszystkie aspekty współpracy, co zapewni jej sprawne i efektywne funkcjonowanie.
W przypadku zainteresowania tematem przedstawionym w artykule, prosimy o kontakt na: kancelaria@cddlegal.pl
