Każdy dzień w prowadzeniu przedsiębiorstwa może być pełen wyzwań i niespodziewanych zdarzeń. Jednym z trudniejszych momentów jest sytuacja, w której pracownik wyrządza szkodę pracodawcy. Takie zdarzenie może wpłynąć na sytuację całego przedsiębiorstwa, jednakże warto znać szczegółowo zagadnienia obejmujące odpowiedzialność materialną pracownika, w tym jego granice, jak i wysokość.
Odpowiedzialność materialna za szkodę wyrządzoną pracodawcy jest odpowiedzialnością odszkodowawczą pracownika w oparciu o art. 114-122 Kodeksu pracy. Pełni ona funkcję kompensacyjną wobec pracodawcy.
Rodzaje odpowiedzialności materialnej pracownika za szkodę wyrządzoną pracodawcy:
- wina nieumyślna (ograniczona),
- wina umyślna (nieograniczona).
Czym jest odpowiedzialność za winę nieumyślną?
Wina nieumyślna pracownika występuje w przypadku niewykonania lub nienależytego wykonania obowiązków pracowników z własnej winy. Obowiązek udowodnienia, a tym samym ciężar dowodu, spoczywa na pracodawcy, ponieważ to właśnie on jest obowiązany do wykazania wszelkich okoliczności uzasadniających odpowiedzialność jego pracownika, w tym wysokość szkody.
Odpowiedzialność pracownika w przypadku winy nieumyślnej jest ograniczona. Oznacza to, że pracownik odpowiedzialny jest jedynie za szkodę w granicach rzeczywistej straty pracodawcę i tylko za normalne następstwa działania lub zaniechania. Odpowiedzialność nie obejmuje więc spodziewanych korzyści, które pracodawca mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono.
Kodeks pracy określa również przypadki wyłączające odpowiedzialność pracownika, bowiem:
- pracownik nie ponosi odpowiedzialności w zakresie, w jakim pracodawca lub inna osoba przyczyniła się do powstania lub zwiększenia szkody,
- pracownik nie ponosi odpowiedzialności za ryzyko związanego z działalnością pracodawcy – w szczególności w przypadku działania w granicach dopuszczalnego ryzyka.
Wyrządzenie szkody nieumyślnej przez kilku pracowników skutkuje odpowiedzialnością każdego z nich za część proporcjonalnie do stopnia przyczynienia się do jej powstania, jak i stopnia winy. W przypadku nie niemożności ustalenia wyżej wymienionych czynników – odpowiadają oni w częściach równych. Warto tym samym zaznaczyć, że odpowiedzialność tych pracowników nie jest solidarna.
Wysokość odszkodowania za winę nieumyślną powiązane jest w granicach wyrządzonej szkody, jednakże nie może ono przewyższać kwoty 3-miesięcznego wynagrodzenia, które przysługuje pracownikowi na dzień wyrządzenia szkody.
Czym jest odpowiedzialność za winę umyślną?
W przypadku wyrządzenia szkody przez pracownika w sposób umyślny, obowiązany jest do naprawienia jej w pełnej wysokości. Szkoda ta obejmuje każdą rzeczywistą stratę, jak i utracone korzyści, których pracodawca mógł się spodziewać w przypadku niewyrządzenia szkody przez pracownika. Obowiązek udowodnienia, czyli ciężar dowodu, spoczywa wciąż na pracodawcy.
Wina umyślna pociąga za sobą istotną różnicę w przypadku wyrządzenia szkody przez kilku pracowników. O ile w sytuacji winy nieumyślnej ich odpowiedzialność nie jest solidarna i występuje jedynie w częściach równych, o tyle w przypadku winy umyślnej wspomniani pracownicy odpowiadają solidarnie.
Co w przypadku wyrządzenia szkody osobie trzeciej?
Możliwa jest sytuacja wyrządzenia szkody przez pracownika osobie trzeciej w czasie pełnienia pracy. Wykonywanie pracy jest oparte o ryzyko pracodawcy, któremu przysługuje regres, bowiem w przypadku, gdy szkoda została wyrządzona w związku z wykonywaniem obowiązków pracowniczych, zobowiązany do naprawienia szkody jest tylko i wyłącznie pracodawca.
Pracodawcy po naprawieniu szkody przysługuje prawo regresu wobec pracownika, a więc pracownik ponosi wtedy odpowiedzialność wobec swojego pracodawcy.
A może ugoda?
Nie wszystkie konflikty muszą być rozwiązywane w sposób bezwzględny. W przypadku wyrządzenia szkody przez pracownika, niezależnie czy nastąpiło to w sposób umyślny czy tez nie, możliwe jest zawarcie ugody pomiędzy pracodawcą i pracownikiem. Strony w zawartej ugodzie mogą obniżyć wysokość odszkodowania. Łagodniejsze rozwiązanie sporu może przysłużyć się poprawie relacji z pracownikiem, pomimo wystąpienia wrażliwej sytuacji.
W przypadku zainteresowania tematem przedstawionym w artykule, prosimy o kontakt na: kancelaria@cddlegal.pl
